Erato Haarlem

Michiel van Geest opende in 1976 de “Historische Maritieme Boekhandel Erato” op het adres Kleine Houtstraat nr. 70 in Haarlem. De winkel had ook een antiquarische afdeling en presenteerde zich ook als verzendboekhandel. Incidenteel werden er in de zaak ook exposities georganiseerd. Erato zou een “werkmaatschappij” van uitgeverij Unieboek geweest zijn. De zaak werd in 2010 opgeheven.

Elst Haarlem

In 1899 kondigde H. H. J. (Herman) van Elst de opening van zijn rooms-katholieke boekhandel op de Zijlstraat nr. 36 in Haarlem aan met de volgende ambitieuze opsomming “boek-, papier-, muziek- en plaathandel, kantoor-, school-, schrijf- en teekenbehoeften, religieuze artikelen: rozenkranzen, taschjes, dopjes, portemonnaies”. Hij vroeg uitgevers hem commissie-goederen te sturen met het nadrukkelijk verzoek “geen romans en anti-katholieke werken”. Tegen december luidde een advertentie: “geen beter, geen schooner St. Nicolaascadeau voor een katholiek gezin dan religieuze artikelen”. Een en ander kon niet voorkomen dat Van Elst in augustus 1911 in staat van faillissement werd verklaard.

Duinoord Haarlem

Boek- en Kantoorboekhandel/Leesbibliotheek “Duinoord” was tussen 1937 en ca. 1959 gevestigd op de Duinoordstraat nr. 86 in Haarlem. Eigenaar was E. van Waart. Tussen 1941 en 1950 was er op het zelfde adres ook een kousenreparatie- en stofknopen-atelier gevestigd, vermoedelijk uitgebaat door R. L. van Waart. Een unieke combinatie! In de jaren ’50 wordt de boekhandel niet meer vermeld. Dan is er alleen nog sprake van een leesbibliotheek, gedreven door mevr. T. van Waart-Bangma.

Droste

Frederik Droste (1879-1917) begon in 1905 een boek-, papier-, kantoorboek- en kunsthandel op het adres Groote Houtstraat nr. 105 in Haarlem (vanaf 1906 nr. 185). Aan de zaak was ook een leesinrichting met tijdschriften in 4 talen en een leesbibliotheek met Hollandsche romans verbonden. In 1911 ging Droste een vennootschap aan met G. Beunderman (“N.V. Droste’s Boek- en Kantoorboekhandel”). Na het overlijden van Droste in mei 1917 zette Beunderman de zaak onder eigen naam voort (hier eerder behandeld).

Dobben Haarlem

J. F. van Dobben (1813-1903) begon in 1835 een boekhandel, papier- en kantoorwinkel (vanaf 1837 ook met een “Hollandsche en Fransche leesbibliotheek”) in de Battejorisstraat (toenmalige schrijfwijze) in Haarlem. In mei 1838 verplaatste hij de zaak naar de Zijlstraat Wijk 5, no. 732. In december van datzelfde jaar associeerde hij zich met zijn broer G. A. van Dobben. Vanaf dat moment presenteerde de firma zich als “Firma Gebroeders Van Dobben”. Vanaf de jaren ’50 bevindt de winkel zich weer op de Battejorisstraat (dan nr. 23). De zaak stond bekend om het grote aanbod aan kerkboeken. De oprichter zou het bedrijf 59 jaar lang leiden en was daarnaast op diverse gebieden maatschappelijk actief (o.a. in de Hervormde Kerk en bij het Armbestuur). Zijn zoon, L. D. C. van Dobben, werkte een tijdlang bij zijn vader in de zaak, maar vestigde zich in 1881 met een eigen boek-, papier-, muziek- en kunsthandel in Alkmaar op de Langestraat B, nr. 105 (hier eerder voorbij gekomen). Rond 1891 keert de zoon na het faillissement van zijn Alkmaarse zaak weer terug in de winkel van zijn vader. Drie jaar daarna doet de oprichter zijn zaak aan zijn zoon over (“vanwege zijn hoge leeftijd en toenemende zwakte zijner ogen”). Tussen 1842 en 1884 was de firma Van Dobben overigens ook actief als uitgever. In 1842 verscheen bij de Gebroeders Van Dobben: “Ontrouw en jaloezy : tafereel der zeden van den beschaafden stand in Parijs”, door Frederic Soulié. De firma Van Dobben wordt in 1899 voor het laatst vermeld.

Derx Haarlem

Georg Wilhelm Derx (Nijmegen 1801-1864) was vooral bekend als organist, componist en “muziekmeester”. In 1829 verhuisde hij van Nijmegen naar Haarlem, waar hij rond 1840 ook een muziekhandel begon (“Muziekhandel G. W. Derx”). Tot ca. 1860 was de zaak gevestigd op het adres Kleine Houtstraat W. nr. 116 (ook wel nr. 1, 15/16). Daarna verhuisde de winkel naar de Gierstraat W. 4, nr. 759, 3e huis van de Nieuwsteeg. Derx gaf zelf ook bladmuziek uit. Een aansprekend Haarlems voorbeeld: in 1856 verscheen “Feestmarsch ter gelegenheid der onthulling van het metalen standbeeld van Lourens Jansz. Coster, den 16den july 1856”(componist Wigbold Balthazar Weidner). Derx overleed in 1864.

De Bois Haarlem

Johannes Henricus de Bois (1878-1946) deed vóór 1911 ervaring op als kunsthandelaar bij twee Amsterdamse firma’s, E. J. van Wisselingh & Co en C. M. van Gogh. In oktober 1911 ging hij een vennootschap aan met de Haagse kunsthandelaar Anthony Theodoor Alexander Artz onder de naam “Artz & De Bois, Ancienne Maison Artz” op de Lange Vijverberg nr. 14. Deze vennootschap werd in juli 1913 ontbonden. In augustus van het zelfde jaar begon De Bois zijn eigen kunsthandel op de Kruisweg nr. 68 in Haarlem. Hij specialiseerde zich in moderne kunst en verwierf zich daarmee een grote naam. In de eigen “kunstzaal”, maar ook verspreid over het land én in het buitenland organiseerde hij verkoopexposities. Veel binnen- en buitenlandse moderne kunstenaars werden door hem geïntroduceerd. De Bois verkocht tussen 1913 en 1946 meer dan 30 schilderijen en tekeningen van Van Gogh en ook het werk van Odile Redon vond bij hem gretig aftrek. Naast zijn kunsthandel was De Bois ook actief als kunstcriticus (o.a. een groot aantal bijdragen in het Haarlems Dagblad). Verder was De Bois ook uitgever van voornamelijk kunstboeken, maar hij maakte zich onsterfelijk door de “ontdekking” van Nescio. Waar andere uitgevers destijds niets in zijn werk zagen, gaf De Bois in 1918 de 1e druk uit van “Dichtertje, De uitvreter, Titaantjes”. Na het plotselinge overlijden van De Bois in 1946 werd de kunsthandel opgeheven.